
شێخ مهمدوح ل سالا 1927
|
![]() شێخ مهمدوح هۆزانڤانهكێ دهستههل وژ بهر خۆ دهركهڤتیهكێ دیاره د ڤههاندن ، لێك ئینان وكێش وسهنگ ودراِێژتنێ ل سهر جۆرێ كلاسیكى یێ كوردى چوویه نهمازه ب هوزانڤانێ مهزن خودانێ خویندنگهها یهكێ د ڤههاندن وكێش و سهنگاندنێ دا مهلایێ جزیرى و فهقێ تهیران ، جودایى یا كو تێته چاڤ ، ناڤبرى بزاڤ كریه ل سهر ئاوایێ هۆزانڤانێت سهدێ بیستێ ل سهر دچن چوویه ، كو چهند ژ دهستى بێت هۆزانا خۆ ب زمانێ كوردى ڤههینن و داڕیژن. شێخ مهمدوح سال 1911 ، ل گوندێ بادێ یێ سهر ب پارێزگهها دهۆكێ ، ژ دایك بوویه. خوهندنا خوه ل بریفكا دهستپێكریه ، ل سهر دهستێ مامۆستایى تهكیا گوندى ، مهلا عهبدوللاهێ ئهترووشى ، سێ سالان خوهند. پاشى چوو گوندێ سپیندارێ ل ناڤ بهروارى ژێرییا ونێزیكى سالهكێ ل جهم مهلا ئهحمهدێ كوڕێ مهلا عهبدولخالقێ ئاكرهیى خوهند. ژ وێ دهرێ چوو ئهترووشێ و ل تهكیا شێخێ ناڤدار شێخ عبدولڕهحمانێ ئهترووشى ب جه بوو و ل سهردهستێ مامۆستا حهجى مهلا ئهحمهدى خوهند پشتى ههیامهكێ ژ ئهترووشێ چوو گوندێ كهمهكا نێزیكى دوو سالان ل وێ دهرێ ل جهم مامۆستا حهجى مهلا عیسایێ سالحێ كهمهكى خوهند. پاشى ئهو ب تنێ چوو زاخۆ و لبهردهستێ مهلا ئهحمهدێ كوڕێ مهلا عهبدولخالقێ ئاكرهیى خوهندو باوهڕنامهیا دوازده عیلمان وهرگرت و پشتى وێ ڤهگهڕیا گوندێ بریفكا. وى ههروهها ل دانیشگهها "ال البیت" ل بهغدا ول دانیشگهها "الحكمه" ل نهجهفێ نێزیكى دوو سالان گهلهك دهرسێن ئۆلى وهرگرتن. سال 1970 بهشدارى كۆنگرهیا نڤیسكارێن كورد بوویه ، كو ل 23 حزیرانێ ل بهغدایێ هاتبوو گرتن ، شێخى 28 دهنگ ژ ههژمارا 77 دهنگان ستاندن و بوو ئهندامێ كۆمیتهیا بڕێڤهبهر یا یهكێتیێ. پشتى كو تایێ یهكهتى یا نڤێسكارێن كورد ل دهۆكێ ڤهبووى ، شێخ بوو یهكهمین سهرۆكێ وێ. ههروهها بوو ئهندامێ "كۆڕى زانیاریى كورد". شێخ مهمدوح دههلبهستێن خوه دا خوه ب ئهخلاتى ب ناڤ دكه. ههروهها ههلبهستا "وهلاتێ من" یان " خهملا كوردستانێ" د گۆڤارا ڕۆناهى ، ههژمارا 13 یا نیسانا 1943 دا هاتبو وهشاندن. ههلبهستا وى د ڕۆژنامهیا "برایهتى" ، هژمارا سێ یا سال 1970 و د ههژمارا شهشێیا گۆڤارا "نووسهرى كورد" یا سال 1972 دا و گۆڤارا كرێكاران ل ڕۆژا پێنچ شهمبى ل 10/7/1986 و دگهل گۆڤارا و ڕۆژنامهیێن دیدا هاتنهبهلاڤ كرن. بریفكانى ههر ژ لاوینى یا خوه ڤه حهز ژ ههلبهستان دكر. وى ههلبهستێن شاعرێن كورد یێن مهزن مینا خانى ، مهلایێ جزیرى ، فهقێ تهیران ، باتهیى ، بهكر بهكێ ئهرزى ، شێخ نورهددین بریفكانى ، شێخ شهمسهددینێ ئهخلاتى .... هتد خوهندنه و بكارتێكرنا وان خوه دایه بهر ههلبهست ڤههاندنێ. تهڤێ وێ یهكێ كو شێخ مهمدوح زانایهكێ ئوولى بوو ، لێ جانێ خوه یێ نهتهوهیى وهكو كوردهك ژ نهتهوهیهكا بن دهست ژ بیر نهدكر وئهڤ ئهركێ نهتهوهیى تێكلى ئهركێ خوه یى یۆلى وتهسهوهفى كربوو و ههول ددا ڤێ چهندێ دناڤا خهلكێ دا بهلاڤ بكهت. شێخ مهمدوح شهیداێى پهیڤا كوردى بوو لۆما ژى دگهریانێن خوهدا ههول ددا تهكستێن كوردى یێن ههلبهستڤان وزانایێن كوردان كۆم بكهت ول بهر بوو وان تهكست وژێدهران بگههینته چاپێ كو وى ولۆ دهزراند "دڤێ ئهم ل ئهدهبیاتێن خوه موقاتهبن ، ههردهم دهزرامهدا بن و ژ وندابوونێ بپترێزین ، دا ههردهم دبهردهست ول بهر چاڤێن مه بن ، چونكى گهر ئهم ژێ ڤهقهتن ئهم ژ كۆكا كولتوور و ئهدبیاتێن خوه ڤهدقهتن ، ئهم دێ خوه ژى هندا بكن" كو بهرسیڤا شێخ مهمدوح یا ژ پرسیارهكا سهبرى بۆتانى ڕه كو ل بهغدایێ ههڤدو دیتبوون.
|